# Un cabozo singular: a arquitectura do millo sobre o camiño en Lousada

- Link: https://marcoscandiaimaxes.com/2026/10/30/un-cabozo-singular-a-arquitectura-do-millo-sobre-o-camino-en-lousada/
- Published: 2026-10-30T20:00:15+01:00
- Author: Marcos Candia Cuba

Coa chegada do millo ás terras de Mondoñedo **a comezos do século XVII** —introducido
dende a Florida pola ilustre mindoniense Dª Magdalena Fernández de Luaces Estúa 
y Miranda, casada co asturiano D. Gonzalo Méndez de Cancio y Donlebún (natural de
Tapia, gobernador e capitán xeral daquel afastado territorio americano)—, o cultivo
deste cereal espallouse con forza por toda a comarca. Coa nova colleita xurdiu tamén
a necesidade de erguer no noso rural construccións específicas para curar, secar
e conservar os seus grans, protexéndoos da humidade do chan e do ataque dos roedores:
os tradicionais cabozos.

#### **_A casa de «Pepe Díaz» e a súa estrutura orixinal_**

No barrio de Lousada, situado na parroquia mindoniense de San Lorenzo de Sasdónigas,
atópase na parte máis alta do núcleo un caserío tradicional coñecido como a casa
de “Pepe Díaz”. Trátase dun modelo representativo da nosa arquitectura do campo,
dotado de eira, palleira, dependencias para o gando e a forraxe, vivenda principal,
forno de cocer o pan e un cabozo verdadeiramente excepcional.

O que fai único a este cabozo é a súa localización e a súa factura: atópase erixido
xusto sobre o trazado dun vello camiño de carro que comunica as vivendas coas leiras
de cultivo. A edificación sostense sobre unha potente base de pedra que forma un
paso elevado, sobre a cal se asentan os grosos tornarratos. O corpo do cabozo dispón
de riostras e lamas verticais de madeira que permiten unha perfecta circulación 
e ventilación do aire do interior, coa súa estrutura de madeira cuberta con lousa
da terra.

[⌊Estructura tradicional de grano sobre pilares en un entorno rural.⌉⌊Estructura
tradicional de grano sobre pilares en un entorno rural.⌉[

#### **_Simbolismo protexemento na pedra_**

Máis alá da súa rechamante tipoloxía pasante sobre o camiño, a edificación garda
un detalle hídrico de singular valor: no seu frontal e aos costados da porta de 
acceso, xusto sobre a liña dos tornarratos e baixo a cuberta, colocáronse unhas 
grandes pedras de cantería gravadas con cruces de considerable tamaño. A pesar da
súa relevancia, estes gravados pasan hoxe desapercibidos para a gran maioría dos
veciños da contorna e para quen transita pola estrada local máis próxima. No territorio
de Mondoñedo non se coñece outro cabozo que reúna este deseño tan específico —con
paso inferior de carro e cruces de cantería integradas na estrutura—, aínda que 
si abundan exemplares con pequenas cruces de pedra nos remates do tellado ou sinaladas
nas súas paredes laterais. Unha peza senlleira do patrimonio etnográfico mindoniense
que demostra como a necesidade agrícola, a enxeñaría popular e a devoción simbólica
se fundiron no noso rural.

_Coa colaboración de Andrés García Doural_

### Compárteme:

 * [  Imprimir ](https://marcoscandiaimaxes.com/2026/10/30/un-cabozo-singular-a-arquitectura-do-millo-sobre-o-camino-en-lousada/#print?share=print)
 * [  Correo electrónico ](https://marcoscandiaimaxes.com/2026/10/30/un-cabozo-singular-a-arquitectura-do-millo-sobre-o-camino-en-lousada/?subject=%5BEntrada%20compartida%5D%20Un%20cabozo%20singular%3A%20a%20arquitectura%20do%20millo%20sobre%20o%20cami%C3%B1o%20en%20Lousada&body=https%3A%2F%2Fmarcoscandiaimaxes.com%2F2026%2F10%2F30%2Fun-cabozo-singular-a-arquitectura-do-millo-sobre-o-camino-en-lousada%2F&share=email)
 * [  WhatsApp ](https://marcoscandiaimaxes.com/2026/10/30/un-cabozo-singular-a-arquitectura-do-millo-sobre-o-camino-en-lousada/?share=jetpack-whatsapp)
 * [  Telegram ](https://marcoscandiaimaxes.com/2026/10/30/un-cabozo-singular-a-arquitectura-do-millo-sobre-o-camino-en-lousada/?share=telegram)
 * [  Threads ](https://marcoscandiaimaxes.com/2026/10/30/un-cabozo-singular-a-arquitectura-do-millo-sobre-o-camino-en-lousada/?share=threads)
 * [Entrada](https://x.com/share)

### Me gusta esto:

Me gusta Cargando...