Hai anos, coa intención de engadir un toque diferente e emocionante ás festas das Quendas de Mondoñedo —e sendo alcalde daquela o médico D. Javier Loira Rúa—, comezaron a celebrarse unhas concorridas e animadas probas de descenso de carrilanas. Centenares de persoas achegabámonos ata o trazado do circuíto para gozar non só da espectacular destreza ao volante dos pilotos, senón tamén do abraiante enxeño dos participantes á hora de construír estes peculiares vehículos.

Estes trebellos sen motor, elaborados artesanalmente de xeito maxistral con madeira e ferro, competiron durante varias edicións nun circuíto que partía dende as inmediacións do antigo convento dos Picos e remataba á altura da escola pública do barrio de Pelourín, onde se situaba a cobizada liña de meta.

No trazado desta proba de velocidade e destreza tentábase primar a precaución: protexíase aos vehículos e aos condutores con grandes pacas de palla e herba naqueles puntos onde as curvas eran máis perigosas ou onde se agolpaba maior cantidade de público, así como na propia chegada.

Durante a curta vida da proba, puidemos admirar auténticas obras de arte da enxeñaría popular. Ao final da xornada, premiábase aos máis rápidos en completar o descenso, á carrilana mellor elaborada, á máis orixinal e tamén ao piloto máis novo. Daquela época gardamos o recordo de vehículos fascinantes: unha carrilana que imitaba un tractor con remolque, feita por uns veciños de Abadín; outra chegada de Lourenzá con forma de coche de Fórmula 1; a dun mozo de Viloalle que emulaba unha locomotora cun vagón (na que descendeu xunto a uns compañeiros de clase); ou mesmo unha incrible bicicleta de madeira, manexada coa inmensa pericia do mindoniense Luís Rubal, coñecido como «Bobi».

Por desgraza, o nivel de esixencia das autoridades respecto ás medidas de seguridade e a obriga de contratar unha custosa póliza de seguro para cubrir posibles danos acabaron sendo inasumibles para a comisión de festas. Este foi o motivo principal polo que o ruído das rodas e a emoción da baixada deixaron de escoitarse polas nosas rúas.

Pese a todo, o espírito daquelas carreiras segue vivo. Primando sempre a seguridade de condutores e espectadores, competicións coma o Open Galaico-Portugués de carrilanas mantiveron o legado en anos posteriores, celebrando vibrantes probas noutras localidades como Monção, Nogueira, O Barco de Valdeorras, Valdoviño ou na veciña baixada da Corda, en Abadín. Unha mostra de que a paixón por esta tradición aínda ten moito percorrido por diante.

Coa colaboración de Andrés García Doural