Apaixoado do ciclismo, a informática e a fotografía
-
Pontedeume: historia, patrimonio e mar na vila dos Andrade
Asentada na desembocadura do río Eume, alí onde as augas doces se funden coa ría de Ares e o océano Atlántico, a vila de Pontedeume ergueuse ao longo dos séculos como un dos enclaves máis monumentais e fotoxénicos de Galicia. Berce e señorío da influente liñaxe feudal dos Andrade, esta poboación eumesa conserva intacta a…
-
Cabanadevella: a «casa dos carlistas» e a orixe oculta dun enclave histórico en Romariz
O lugar de Cabanadevella, moi próximo ao barrio de Valiña de Freire na parroquia de San Xoán de Romariz (concello de Abadín), ocupa un espazo singular na memoria histórica do noso rural. Nas últimas décadas, este enclave é citado con frecuencia en publicacións e estudos por ser o escenario exacto onde unha columna da Garda…
-
Solpor na Magdalena: a luz que se despide sobre o mar de Cabanas
Cando o día comeza a declinar sobre a praia da Magdalena, o ceo de Cabanas convértese nun lenzo incandescente de tons laranxas e cálidos. Baixo esa luz crepuscular, o sol afúndese amodo na liña do horizonte mentres a silueta dun avión cruza as alturas, debuxando unha breve fenda no tempo. Unha estampa de profunda serenidade…
-
Polos tellados! Un dramático incidente na rúa da Concepción (1928)
Naquelas primeiras décadas do século XX, as crise graves de saúde mental e os episodios de axitación violenta eran situacións dramáticas e difíciles de xestionar no ámbito familiar. O escaso coñecemento científico da época e a falta de recursos económicos para acceder a centros adecuados facían que estas traxedias persoais superasen por completo ás familias…
-
Panorámica do Val de Mondoñedo desde Tronceda
Unha das perspectivas máis completas e espectaculares de Mondoñedo. Esta captura tomada desde os altos da estrada que sube a Tronceda permítenos contemplar a fisionomía única do noso val en toda a súa magnitude. En primeiro plano, a frondosidade das copas verdes dá paso a trama urbana da vila; máis arriba, destacan o monte Padornelo,…
-
Estampa mindoniense: a memoria dos Muíños e o devalar das tertulias de serán
Os tempos mudaron unha barbaridade. Unha mirada ás vellas fotografías da nosa vila abonda para decatarse de como se transformaron os xeitos de vida, os oficios e as relacións humanas no Mondoñedo do último século. A xeitosa instantánea que ilustra esta crónica foi captada a mediados dos anos sesenta do século pasado polo lembrado fotógrafo…
-
Un veciño de San Vicente no Canle de Panamá: a historia recuperada de Francisco Fernández «Farruco»
En moi poucas ocasións prestamos a atención que merecen eses comentarios e historias que xorden de xeito espontáneo nas conversas entre veciños, amigos ou familiares. Ao longo dos anos, escoitamos dicir en varias ocasións a Ramón García Nogueira (pai de Andrés García Doural), que un veciño do barrio do Combarro, na parroquia mindoniense de San…
-
O centinela da rúa: olladas a través dos ferros
Hai olladas que gardan a esencia e a acouga de toda unha vila. Á sombra da xanela, descansando entre as reixas de ferro forxado, este curioso centinela contempla o devalar do tempo e o paso dos veciños coa paciencia serena de quen sabe que o seu fogar é o mellor dos refuxios. Unha estampa cotiá…
-
Un mindoniense na acción do Callao: a historia esquecida de José Vila García
“Hoxe morre este valente e mentres os prohomes de Madrid e os intrigantes da política se enriquecen fabulosamente, os orfáns e a viúva do heroe case teñen que pedir limosna”. Con estas contundentes palabras expresábase o xornal El Eco de Santiago o 10 de outubro de 1894 ao dar a noticia do pasamento dún veciño…
-
Roteiros con encanto: a beleza do descanso
Camiños, estradas tranquilas e sorpresas ao virar calquera esquina. Cando percorremos os recunchos da nosa contorna sobre dúas rodas, a mellor recompensa non está na velocidade, senón en atopar oasis de calma coma este. Un banco de pedra á sombra, follas secas baixo os pneumáticos e o murmurio sereno da natureza. O lugar perfecto para…
-
A Abadía de Samos: historia viva, espiritualidade e memoria no Camiño
Na frondosa valgada do río Oribio, en pleno Camiño Francés a Santiago, ergueuse a maxestosa Abadía de San Xulián de Samos. Este encláve monumental non é só un dos grandes fitos do patrimonio galego, senón que ostenta o orgullo de ser o mosteiro habitado máis antigo de España. Con máis de mil cincocentos anos de…
-
O San Lorenzo de Mondoñedo (1954): fútbol, ilusión e historia no Campo da Feira
A comezos dos anos cincuenta, o fútbol mindoniense viviu unha etapa de grande efervescencia e paixón impulsada polas súas xentes. Un dos grandes responsables daquel pulo foi Carlos Artiaga, emigrante retornado da Arxentina e fervente afeccionado ao deporte rei. Cun grupo de xóvenes futbolistas da vila —a práctica totalidade en idade xuvenil—, Artiaga fundou un…
-
Mondoñedo baixo o ceo de lume: tradición, historia e futuro
Hai instantes nos que unha soa ollada é quen de sintetizar séculos de vida nun mesmo val. En primeiro plano, o verde vivo das follas do millo recórdanos as nosas raíces agrícolas máis profundas e a forza da terra. Un pouco máis atrás, erguéndose con maxestade secular, a torre da catedral custodia o patrimonio e…
-
Dª Pilar Moirón Agüera: a muller tras o legado e o fogar dos Cunqueiro en Mondoñedo
En moitas ocasións escoitamos citar a Dª Pilar Moirón Agüera como a antiga propietaria da emblemática edificación do Cantón Grande onde residiron diversos membros da familia Cunqueiro en Mondoñedo —hoxe convertida en espazo musealizado e no establecemento público coñecido como a “Taberna de Galiana”. Porén, quen foi realmente esta muller adiantada ao seu tempo? A…
-
Feira de Santa Ana: máis de 500 anos de irmandade entre Galicia e Asturias
Cada 26 de xullo, o alto de A Garganta volve converterse no punto de encontro de gandeiros, tratantes e veciños que cruzan as montañas de Galicia e Asturias. Documentada dende principios do século XVI, a Feira de Santa Ana conserva intacta esa esencia medieval das vellas feiras de altura. Esta instantánea recolle ese espírito único:…
-
O tenente Mora Bermúdez: a herdanza militar tras os apelidos de Álvaro Cunqueiro
A investigación histórica e a curiosidade polos arquivos deparan, ás veces, sorpresas fascinantes que nos axudan a comprender mellor as nosas figuras máis ilustres. Ao termos coñecemento, a través do censo municipal de poboación de Mondoñedo do ano 1905, de que a nai do xenial escritor e poeta Álvaro Cunqueiro Mora, Dª Josefa Mora Moirón,…
-
Un lenzo de pedra e lousa
Hai olladas que deteñen o tempo. Camiñar por Valoría e atoparse con esta espectacular panorámica de Mondoñedo é un deses agasallos que a nosa terra nos ofrece case sen pedir nada a cambio. En primeiro plano, as vellas lousas dos tellados, testemuñas mudas de tantas historias de inverno, guían a nosa ollada cara ao corazón…
-
D. Antonio Díaz Núñez «do Cura»: un presidente exemplar para a historia de Mondoñedo
No ano 1881, Mondoñedo asistiu a un fito histórico coa fundación da Sociedade de Obreiros. Esta benemérita institución naceu co firme propósito de apoiar e dignificar as clases máis humildes da vila, aprobando o seu primeiro regulamento o 19 de novembro dese mesmo ano. Á fronte desta gran iniciativa, como primeiro presidente e motor fundamental…
-
Abamia: o santuario onde repousou o rei Don Pelayo
A nosa viaxe por terras de Cangas de Onís lévanos hoxe a un recuncho impregnado de misterio, silencio e lenda: a igrexa de Santa Eulalia na parroquía de Abamia, Cangas de Onís. Rodeado de árbores centenarias, teixos, que custodian a memoria do tempo, este templo de orixe altomedieval foi o lugar que o mismísimo Rei…
-
Manobras militares (1927): cando Mondoñedo se preparou para un «desembarco» nas Rías Altas
En outubro de 1927, a comarca da Mariña e as terras de Mondoñedo convertéronse no escenario dun complexo exercicio militar táctico. Baixo a dirección do Gobernador Militar de Lugo e coronel do Regimento de Infantería Zamora nº 8, D. José García Zabarte, o 12 de outubro dese ano concentráronse en Vilalba diversas forzas de Infantería…
-
A Orquestra Araujo de Mondoñedo: banda sonora de toda unha época
Dende moi neno, Manolo Araujo xa sobresaía polas súas brillantes calidades vocais. Sendo moi novo, foi un destacado neno de coro nas catedrais de Mondoñedo e de Lugo. Tras regresar de novo á cidade mindoniense, pasou a formar parte do Orfeón local e, tempo despois, asumiu a dirección do recoñecido orfeón «Alborada». O seu seguinte…
-
Cangas de Onís: a vella ponte que garda o Reino de Asturias
Nesta ocasión, a nosa cámara cruza as fronteiras de Galicia para adentrarse na maxia da veciña Asturias. Alí, onde as montañas semellan tocar o ceo, Cangas de Onís recíbenos coa súa maxestosa ponte ‘romana’. Ver como o seu esvelto arco de pedra salva o impetuoso río Sella mentres a Cruz da Vitoria pende en silencio…
-
O acueduto subterráneo que saciou a sede de Mondoñedo
Mondoñedo é unha cidade intimamente ligada ao murmurio da auga. Porén, alén dos seus ríos e das súas coñecidas fontes monumentais, existe un patrimonio invisible, oculto baixo os nosos pés, que fala de enxeñaría, de historia e do empeño por dotar á vella capital mindoniense dun servizo esencial. Referímonos á histórica canle e captacións de…
-
Onde conviven dous mundos
Nas cumes de Mondoñedo, alí onde o vento e as néboas adoitan ser os donos do tempo, o Fiouco fálanos de contrastes. Baixo a suave luz do atardecer, esta fermosa vaca detén o seu paso para mirar fixamente cara á cámara, allea ao devalar vertixinoso do progreso que corre ás súas costas. Detrás dela, a…
-
O adeus dourado da primavera
Cando a primavera esvaece para dar paso ao verán, os solpores tórnanse máis longos e cargados de nostalxia. Nesta imaxe capturada en Ribadeo, as últimas horas do día tinguen o ceo de tons cálidos, laranxas e ocres, debuxando un lenzo de nubes que parece arder amodo. É a despedida dunha estación, un intre de repouso…
-
O amigo boliviano de Cunqueiro
No ano 1949, os irmáns Cunqueiro Mora —Carmen, Álvaro e José Hernán (Pepe)— mudáronse dende a súa casa natal na rúa Méndez Núñez (hoxe rúa Álvaro Cunqueiro) á vivenda sinalada co número 11 do Cantón Grande de Mondoñedo. Este novo fogar foille legado en herdanza a Carmen pola súa tía materna, Dª Pilar Moirón Agüeira.…
-
Tardes de paseo por Valoria
Hai paseos que son un auténtico bálsamo para o día a día. Mentres camiñaba a últimas horas da tarde por Valoria, atopeime con este espectacular túnel vexetal que a propia natureza esculpe sobre o camiño. Capturar o contraste entre a penumbra acollida do bosque en primeiro plano e o estalido de luz ao final do…
-
O crime de Rego de Cas: unha historia de sangue oculta tras unha cruz de lousa
En xaneiro de 1894, o barrio de Cesuras, pertencente á parroquia de Santiago de Mondoñedo, acollía unha das populares «fías», aquelas xuntanzas tradicionais que eran o epicentro da vida social e o lecer dos mozos da época. Porén, aquela noite de inverno, o ambiente festivo remataría nunha profunda traxedia que marcaría a crónica negra local.…
-
A limpa mirada do «asturcón»
Nas verdes pradeiras de Vilanova de Oscos, onde a montaña semella protexer os segredos do tempo, esta parella de asturcóns regálanos un intre de pura complicidade. Esta raza, forte, mítica e de pelaxe escura, é o símbolo vivo da resistencia e da beleza indomable do norte. Ver como se apoian o un no outro, compartindo…
-
Pasos de pedra e madeira sobre o río Anllo
Hai lugares onde o tempo parece deterse para escoitar o murmurio da auga. Ao noso paso por Abadín, o Camiño Norte de Santiago regálanos este fermoso recuncho onde a historia e a natureza dialogan en silencio. En primeiro plano, a mouteira de pedra, desgastada polo paso de miles de peregrinos, segue a sinalar con firmeza…